Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο

Γεώτοποι της Λήμνου

Ψηφιακή παρουσίαση των Γεωτόπων της Λήμνου

Ψηφιακή παρουσίαση των Γεωτόπων της Λήμνου
Έκθεση
Ψηφιακή Έκθεση - Γεώτοποι της Λήμνου

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου υλοποιεί δράση ενημέρωσης και προβολής της φυσικής κληρονομιάς της Λήμνου, που αφορά την ανάδειξη των γεωλογικών μνημείων, των τοπίων και θέσεων οικολογικού ενδιαφέροντος, με στόχο την αξιοποίησή τους για την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού.

Με στόχο την ενημέρωση των κατοίκων και των επισκεπτών της Λήμνου ξεκινάμε σήμερα την παρουσίαση των σημαντικότερων θέσεων ενδιαφέροντος, που είναι διάσπαρτες σε όλη την έκταση του νησιού. Η δράση υλοποιείται στα πλαίσια της πράξης ΕΣΠΑ 2014-20 “Δημιουργία-λειτουργία Ψηφιακών εφαρμογών προβολής των γεω-μνημείων της Λήμνου” που υλοποιεί το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου σε συνεργασία με τον Δήμο Λήμνου.

Οι Γεώτοποι (geosites) αποτελούν προστατευόμενα στοιχεία του τοπίου σύμφωνα με την περιβαλλοντική νομοθεσία (Ν. 1650/1986, Ν. 3937/2011) γιατί αποτελούν τους βασικούς μάρτυρες της ιστορίας της γης.

Η ψηφιακή παρουσίαση των Γεωτόπων της Λήμνου – εκ των οποίων οι περισσότεροι αποτελούν άγνωστα στους πολλούς στοιχεία των τοπίων της – αξιοποιεί το διαδίκτυο και τα
μέσα κοινωνικής δικτύωσης, για να κάνει ευρύτερα γνωστά τα συγκλονιστικά τοπία και τις ανεπανάληπτες γεωμορφές, που σμίλεψαν οι γεωλογικές διεργασίες στα πετρώματα της
Λήμνου. Οι Γεώτοποι της Λήμνου τεκμηριώνουν γεγονότα και φυσικές διεργασίες που διαμόρφωσαν την γεωλογική ιστορία και την εξέλιξη του νησιού.

Γεώτοποι Λήμνου

 

Εκθεσιακές ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΡΗΓΜΑ ΚΑΣΠΑΚΑ

Ρήγμα Κασπάκα

 

Βόρεια του οικισμού του Κάσπακα, εμφανίζεται το ενεργό ρήγμα του Κάσπακα. To ρήγμα εμφανίζεται ως ένα μορφολογικό σκαλοπάτι που διατρέχει τους λόφους ανατολικά του οικισμού. Πρόκειται για μια μεγάλη ρηξιγενή επιφάνεια με μήκος 11 km και διεύθυνση ΒΔ-ΝΑ, η οποία δημιουργήθηκε από την πρόσφατη σεισμική δραστηριότητα στην περιοχή που προκάλεσε τη θραύση των πετρωμάτων.

Τα ρήγματα είναι γεωλογικές δομές οι οποίες δημιουργούνται όταν οι τάσεις που αναπτύσσονται στον φλοιό της Γης, ξεπερνούν τα όρια αντοχής των πετρωμάτων, με αποτέλεσμα αυτά να σπάνε. Πάνω στην επιφάνεια του ρήγματος, εμφανίζονται τα σημάδια της κίνησης των πετρωμάτων να μοιάζουν με χαραγιές, που ονομάζονται γραμμώσεις ολίσθησης. Οι γραμμώσεις αυτές αποτελούν σημαντικά στοιχεία για την μελέτη της σεισμικής δραστηριότητα του ρήγματος.

Το ρήγμα του Κάσπακα φέρνει σε επαφή πετρώματα διαφορετικής ηλικίας, και πιο συγκεκριμένα τα ηφαιστειακά πετρώματα (ηλικίας Άνω Ολιγοκαίνου – Μέσου Μειοκαίνου), με τα Μολασσικά ιζήματα (ηλικίας Ηωκαίνου).

31-ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΥΔΡΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΝΕΦΤΙΝΑΣ

Αναγέννηση υδρογραφικού δικτύου Νεφτίνας

 

Ανηφορίζοντας το δρόμο προς το Ιερό των Καβείρων στο ακρωτήριο της Χλόης, στη ΒΑ Λήμνο, έχουμε στα δεξιά μας την κοιλάδα της Νεφτίνας.

Παρατηρώντας με προσοχή το υδρογραφικό δίκτυο που διασχίζει την κοιλάδα, διαπιστώνουμε ότι το νερό έχει διανοίξει βαθιές χαραδρώσεις κατά μήκος των κλάδων του υδρογραφικού δικτύου στο πάνω τμήμα της κοιλάδας.

Το φαινόμενο χαρακτηρίζεται ως αναγέννηση του υδρογραφικού δικτύου και οφείλεται στην πρόσφατη δράση του ενεργού ρήγματος της Νεφτίνας που προκαλεί την σχετική βύθιση του βόρειου τμήματος της κοιλάδας και την ανύψωση του νότιου.

Το υδρογραφικό δίκτυο επηρεάζεται από το ρήγμα τη Νεφτίνας, με παράταξη ΒΔ – ΝΑ, το οποίο ανυψώνει το πανεπίπεδο, όπως ονομάζεται, που αποτελεί μια περιοχή με ήπιες κλίσεις και το σημείο όπου το υδρογραφικό δίκτυο έχει χάσει την μεταφορική του ικανότητα.

Το αποτέλεσμα της δράσης αυτής είναι η έναρξη ενός νέου κύκλου διάβρωσης, καθώς το νερό διαβρώνει βαθύτερα το ανάγλυφο έτσι ώστε να φτάσει το καινούργιο βασικό επίπεδο της κοίτης, δημιουργώντας αυτήν την εντυπωσιακή δομή στο ανάγλυφο.

5-Παράκτιες μορφές διάβρωσης Αγίου Ιωάννη

Παράκτιες μορφές διάβρωσης Αγίου Ιωάννη

 

Βορειοδυτικά του οικισμού του Κάσπακα, στην παραλία του Αγίου Ιωάννη, συναντώνται παράκτιοι στηλοειδείς σχηματισμοί (stacks) που αποτελούν γεωμορφές που δημιούργησε η θαλάσσια διάβρωση στους πυροκλαστικούς σχηματισμούς που προκάλεσε η έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα κατά την περίοδο του κάτω Μειοκαίνου.

Ο όρος παράκτιοι στηλοειδείς σχηματισμοί (stack) χρησιμοποιείται για να περιγράψει βραχώδη εξάρματα που προβάλλουν κοντά σε βραχώδεις ακτές πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Ο τρόπος δημιουργίας τους οφείλεται στην έντονη διαφορική διάβρωση μίας βραχώδους ακτής από τη δράση των κυμάτων και του ανέμου, η οποία υποχωρεί διαμορφώνοντας τις βραχώδεις προεξοχές.

Ο όρος stack, προέρχεται από τη λέξη stakkur, στην Σκανδιναβική διάλεκτο των νήσων Faeroe, όπου αυτές οι παράκτιες δομές εμφανίζονται αρκετά συχνά κατά μήκος των ψηλών, απότομων και βραχωδών ακτών.

ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΟΣ ΔΟΜΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ

Ηφαιστειακός δόμος Αγίου Παύλου

 

Κοντά στον οικισμό του Θάνους στη ΝΔ Λήμνο δεσπόζει δίπλα στη θάλασσα μια πολύ χαρακτηριστική ηφαιστειακή δομή, ο ηφαιστειακός δόμος, στο λόφο του Αγίου Παύλου. Πρόκειται για ένα κωνικού σχήματος ηφαιστειακό οικοδόμημα αποτελούμενο από λάβες δακιτικής σύστασης, ηλικίας 19.3-18.2 εκατομμυρίων χρόνων.

Η γένεση του δόμου σχετίζεται με την έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα που δημιούργησε μία σειρά ηφαιστειακών δόμων στη Νοτιοδυτική Λήμνο. Ανερχόμενα μάγματα υψηλής περιεκτικότητας σε κάλιο και πυρίτιο, διείσδυσαν στους προϋπάρχοντες ιζηματογενείς και πυροκλαστικούς γεωλογικούς σχηματισμούς. Καθώς το διάπυρο υλικό διαπέρασε τα γεωλογικά στρώματα, προκάλεσε γενική αναθόλωση των πετρωμάτων. Σε κάποιες περιπτώσεις το ηφαιστειακό υλικό βγήκε στην επιφάνεια ως παχύρευστη λάβα, όπου ψύχθηκε επιτόπου σχηματίζοντας τη χαρακτηριστική ηφαιστειακή δομή που διαμορφώνει το σημερινό τοπίο της περιοχής.

Σφαιροειδείς μορφές αποσάθρωσης Φαρακλού

Σφαιροειδείς μορφές αποσάθρωσης Φαρακλού

 

Στις Βόρειες ακτές της Λήμνου, βόρεια του οικισμού Ατσική, εμφανίζονται εντυπωσιακές μορφές σφαιροειδούς αποσάθρωσης σε ψαμμιτικά στρώματα στην θέση Φαρακλό, της Λήμνου.

Η περιοχή καλύπτεται από ιζηματογενείς σχηματισμούς ηλικίας Ανωτέρου Ηωκαίνου - Κατωτέρου Ολιγοκαίνου, που αποτέθηκαν σε υποθαλάσσιο κανάλι πριν από 27-33 εκατομμύρια χρόνια.

Η χημική αποσάθρωση των παχυστρωματοδών ψαμμιτών δημιουργεί γεωμορφές ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς που προκαλούν το ενδιαφέρον των επισκεπτών που θαυμάζουν τα σπάνια δημιουργήματα της φύσης.

Οι σφαιροειδείς γεωμορφές, εμφανίζονται ως μεγάλες ερυθρόμορφες σφαίρες μέσα στον ανοικτόχρωμο αποσαθρωμένο ψαμμίτη. Η αποσάθρωση δημιουργεί αλλεπάλληλα συστήματα ρωγμώσεων στα ψαμμιτικά πετρώματα, με αποτέλεσμα το νερό να εισχωρεί και να διευρύνει τις ρωγμές αυτές. Η δράση αυτή του νερού σε συνδυασμό με την δράση των θαλάσσιων κυμάτων αλλά και την δράση των αλάτων, που αποθέτει το θαλάσσιο σπρέι, έχει ως αποτέλεσμα τον σχηματισμό σφαιρικών γεωμορφών που περιβάλλονται μέσα στο ψαμμιτικό πέτρωμα.

22

Λεκανοειδείς μορφές αποσάρθρωσης Αγίου Ερμολάου

Οχι δεν είναι άγνωστα ιερογλυφικά - σύμβολα που κάποιος γίγαντας από την Ελληνική μυθολογία χάραξε στις ακτές της Λήμνου για να μας μεταφέρει κάποιο μήνυμα...

Οι εντυπωσιακές λεκανοειδείς μορφές αποσάθρωσης στην ακτή του του Αγίου Ερμολάου στην Λήμνο., δημιουργήθηκαν από την διαφορική αποσάθρωση των ψαμμιτικών πετρωμάτων και εντυπωσιάζουν τον επισκέπτη με τα περίτεχνα σχήματα τους.

Κρυμμένοι θησαυροί στην Λημνιακή γη που αξίζει να τους γνωρίσουμε!

1

Ηφαιστειακός δόμος και Τόμπολο Μούρτζεφλου

 

Άλλες Εκθέσεις

Έκθεση
Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου
Έκθεση
Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου